Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir?

Türkler yani Türk milleti, evrene hüküm sürmüş, bir hayli toplumla etkileşime girmiş ve bir hayli camiası etkilemiş bir ulus olmaktadır. Tarih süresince Türkler bütün bu etkileşimlerle beraber tüm çevrede meydana geldiği benzer dil çevresinde da bir hayli değişime uğramışlardır. Fetih yaptıkları yerlerdeki toplumlardan birer parça alarak dillerine katan Türkler, bu etkileşimler akıbeti ahir aşama varlıklı bir dil yapısına sahip olmuşlardır. Bütün bu etkileşimlerle beraber Türkler şu alfabeleri kullanmışlardır.

Göktürk abecesi: tüm ne miktarda ismi Göktürk abecesi olarak bilinse de bu abece Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde en fazla kullanılan olarak bulunmaktadır. Yalnız Göktürk yönetimi değil, hunlar ve bir hayli Türk kavmi de kullanmıştır. İsmini Orhun yahut Göktürk Yazıtları’ndan almıştır. Göktürk abecesi Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde en fazla harf sayısına sahip alfabedir. 38 harften meydana gelen Göktürk Abecesi’nde d sesli harf yer almaktadır. Bu d sesli harf metinler içinde 8 alternatif sese bedel gelebilmektedir. Kimi heceler için alfabede hususi harfler bile yer almaktadır. "ok, uk, ko, ku, ük, kü, nç, nd" benzer heceler için alfabede harfler yer almaktadır. Göktürk abecesi sağdan sola yazılan ve okunan bir abece olmaktadır.

Uygur abecesi: Göktürk Yönetimi’nin yerine kurulan Uygur yönetimi, orta Asya Türk geleneğinde köklü değişimler yerleşik yaşama geçmeleri bu vaziyet üstünde kocaman bir etkiye sahip olmaktadır. Uygur yönetimi meydana getirdiği değişimleri dil çevresinde da göstererek şahsı alfabelerini oluşturmuşlardır. Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde yerini çevre Uygur abecesi 18 tane alamet ve sembolden meydana gelen bir alfabedir. Bu abece içinde d simge sesli olarak kıymetlendirilmektedir. Göktürk abecesi benzer sağdan sola yazılıp okunan Uygur abecesi harfler iç içe bitişik olarak yazılmıştır.

Arap abecesi: Türklerin tarihte icra ettiği en büyük olaylardan birisi de asla kuşkusuz İslamiyetçi kabul etmeleri olmaktadır. Türkler İslamiyeti kabul ettikten sonrasında tarih sahnesinde fazlaca fazlaca rol almaya başlamışlardır. Kurulan bir hayli yönetimi Müslümanlık için savaşarak, yönetim siyasetlerini bu doğrultuda yürütmüştür. Vaziyet bu şekilde olunca da Arap alfabesinin tüketilmesi kaçınılmaz meydana gelmiştir. Arap abecesi Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içinde en uzun soluklu olarak kullanılanı meydana gelmiştir. En ahir misali olarak ülkemizde cumhuriyet’in duyurusu ve harf inkılabına kadar kullanılmıştır. Osmanlı Yönetimi’nin şirketi, Selçuklular ve evveli ile süregelen bu devre harf inkılabında ahir icat etmiştir. Arap abecesi normalde 28 harften kaynaklanmaktadır. Amma velakin Türkler bu alfabeye kimi eklemeler yaparak kullanmışlardır. Osmanlıcadaki kimi Türkçe mizaçlı harfler de bunun somut örnekleri olmaktadır. Türkler Arap Abecesi’ni 31 - 36 harfli olarak kullanmışlardır. Türklerin ortaya koymuş meydana geldiği bir hayli yapıt bu abece ile meydana gelmiştir. Bu yüzden Arap Abecesi’nin Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içinde fazlaca mühim bir alanı olmaktadır.

Kiril abecesi: Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içinde, tüketmek zorunda kaldıkları bir abece olmaktadır. Bu vaziyet kimi insanların kafasında sual sembolü bırakabilmektedir. Amma velakin olayın iç suratı tamamıyla baskı ve zorlamaya dayanmaktadır. Kiril abecesi Rusya’nın orta Asya’da hakimiyeti dibine almış olduğu Türk devletlerine ve toplumlarına zorla kabul ettirdiği bir alfabedir. Türkler bu abeceyi isteyerek değil, Rusya’nın baskısı sebebiyle kullanmışlardır. Rusya bu abeceyi kullandırtmak için abece yasağı bile koymuştur. Kiril abecesi biçim ve sembollerden meydana gelen bir alfabedir. 38 harften meydana gelen bu abece Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde en fazla sesli harfe sahip olan abece olmaktadır. Alfabede 11 sesli harf yer almaktadır. Kiril abecesi soldan sağa istikametli yazılıp okunmaktadır.

Latin abecesi: evrende bir hayli devletin kullandığı abece Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde yerini almıştır. İlk kez Azeriler yönünden kullanılan bu abece, 1928 yılındaki değişiklikle beraber devletimizde de tüketilmeye başlanmıştır. 8 sesli harften meydana gelen bu alfabede vatanımızda kullanılana göre 21 adet suskun harf yer almaktadır. Devletimizde kullanılan abece içinde kimi değişimler uygulanmıştır. Başka dünya ülkeleri Latin abecesini kullanırken q, x, w benzer harfleri kullanırken, ç, ğ, ö, ü benzer harfleri kullanmamaktadırlar. Bu manada ülkemizde kullanılan Latin abecesi kısmi olarak değişikliğe uğramıştır. Latin abecesi öğrenmesi ahir aşama rahat olan bir abece olmaktadır. Bu abece soldan sağa yazılıp okunmaktadır.

Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde bu beş büyük abece öne çıkanlar olmaktadır. Bununla birlikte Türkler tesirinde kalmış olduğu bir hayli devletin ve milletin alfabesini kullanmışlardır. Bilhassa orta Asya’da bu halle oldukça sık karşılaşılmıştır. Çin'le münasebette yer alan kimi Türk toplulukları Çin Abecesi’ni bile kullanmışlardır. Bununla birlikte bu toplumlar sonradan asimile olup öz benliklerini yitirdikleri için Türklerin tarih süresince kullandığı alfabeler içerisinde Çin abecesi tam açıklamasıyla alan almamıştır.